Na początku chcę zaznaczyć, że jestem mgr prawa, ale bez dalszej specjalizacji. W Twojej sytuacji proponowałabym:
Jeżeli budynek gospodarczy został wynajęty na cele mieszkaniowe, to działa na niekorzyść Gminy. Zgodnie z przepisami Wynajmujący ma obowiązek wydać Najemcy rzecz w stanie przydatnym do użytku. Przed lipcem 2001 r. obowiązywała inna regulacja prawna (ustawa o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, a obecnie ustawa o ochronie praw lokatorów, i zmieniły się przepisy kodeksu cywilnego o najmie), jednak wtedy także obowiązywał ten przepis. Ciekawe, jak ominęli w umowie i protokole przekazania ówczesny fatalny stan budynku? A może jest on opisany w umowie, z wyszczególnieniem co jest, a czego nie ma?
W takim przypadku trudno mówić o ulepszeniach i nakładach ulepszających, o których traktuje umowa najmu- pojęcie to sugeruje, że ulepsza się coś dobrego. Prędzej są to nakłady konieczne. A chyba najlepiej wykazać, że to poważne naprawy, np. uszkodzonych instalacji, nieszczelnych okien, popękanych ścian (jeśli tak, to naprawy poważne obciążają Wynajmującego, a jeśli się od nich uchyla, najemca moze je na własny koszt zrobić i żądać zwrotu pieniędzy). Tym bardziej, że masz pozwolenia na budowę. I tu znowu coś ciekawego: o ile wiem, to abyś otrzymał takie pozwolenie jako najemca, musi o tym co najmniej wiedzieć właściciel, czyli Gmina. A jeżeli wiedziała i się nie sprzeciwiła, a wręcz liczyła na to, że będziesz wszystko remontował (to oczywiste, skoro Ci dała taki lokal), to działa na Twoją korzyść. Najlepiej więc dowieść, ze Gmina wiedząc, nie sprzeciwiła się, a co więcej liczyła na podjęcie przez Ciebie takich działań.
Co do wykupu i obniżania cen niestety nie wiem.
Niezależnie od tego proponowałabym, jeżeli uważasz, że sprawa zaszła wystarczjąco daleko, wnieść pozew do Sądu (jeżeli wartość nakładów poniżej 30 000, to do Rejonowego, Wydział Cywilny) o zwrot przez Gminę poniesionych przez Ciebie kosztów napraw, których wykonanie było konieczne, aby zamieszkać w lokalu przydzielonym przez gminę na cele mieszkalne. Oprócz naruszenia przepisów o obowiązkach Wynajmującego (tych z daty zawarcia umowy i robienia przez Ciebie napraw) powołaj się na naruszenie art. 5 KC, tj. rażące naruszenie zasad współżycia społecznego.
Jeżeli natomiast chcesz wykupić lokal i można to uczynić po obniżonej cenie, a Gmina się sprzeciwia, wystąp do Sądu z pozwem o ustalenie prawa do nabycia lokalu po cenie obniżonej o koszty wykonanych przez Ciebie napraw koniecznych.
Mam nadzieję, że chociaż trochę Ci pomogłam. Pozdrawiam!